Hẳn trong số chúng ta, ai cũng từng nghe qua câu nói quen thuộc: “Hữu tâm vô tướng, tướng do tâm sinh; hữu tướng vô tâm, tướng tùy tâm diệt”. Câu này có nghĩa rằng, nếu một người có tâm thiện lành nhưng chưa có tướng mạo tương xứng, thì tướng mạo tốt đẹp sẽ dần được hình thành từ chính cái tâm ấy. Ngược lại, nếu chỉ có vẻ ngoài tốt đẹp mà tâm tính không thiện lương, thì tướng mạo đó cũng sẽ dần suy kém theo thời gian.
Tuy nhiên, liệu chúng ta đã thực sự hiểu rõ ngọn ngành và ý nghĩa sâu xa của triết lý “tâm sinh tướng”? Quan niệm này có phải chỉ là một sự mê tín hay ẩn chứa những quy luật sâu sắc về mối liên hệ giữa nội tâm và ngoại hình con người? Bài viết này sẽ đi sâu phân tích ý nghĩa đích thực của “tâm sinh tướng” dưới nhiều góc độ, từ quan niệm cổ xưa đến các lý giải khoa học hiện đại, đồng thời gợi mở những phương pháp thiết thực để bạn có thể rèn luyện nội tâm, từ đó kiến tạo một “tướng mạo” tốt đẹp, an lành cho chính mình và những người xung quanh.
Ý Nghĩa Thật Sự Của Quan Niệm “Tâm Sinh Tướng”
Triết lý “tướng tùy tâm sinh, tướng tùy tâm diệt” được hiểu một cách đơn giản là tâm tính của một người như thế nào sẽ dần biểu hiện ra bên ngoài qua tướng mạo của họ. Đây là một quan niệm bắt nguồn từ thuật xem tướng của người xưa, cho rằng việc phân tích hình tướng có thể phán đoán được tính cách, nội tâm và thậm chí là vận mệnh của một người.
- Tâm ở đây đề cập đến suy nghĩ, ý thức, tinh thần – toàn bộ những gì tồn tại sâu thẳm trong nội tâm mỗi con người chúng ta.
- Tướng, mặt khác, liên quan đến ngoại hình, thần thái, và đôi khi thể hiện qua khuôn mặt cùng cốt cách của một người.
Tuy nhiên, đừng vội lo lắng hay hiểu lầm rằng tướng mạo của chúng ta là cố định, không thể thay đổi. Ý nghĩa cốt lõi mà câu nói “tướng tự tâm sinh” muốn truyền tải chính là: tướng mạo không phải là điều đã được định sẵn từ khi sinh ra, mà nó là sự phản chiếu rõ nét của quá trình tu tâm dưỡng tính và những hành động được lặp lại lâu dài. Thậm chí, nhiều người tin rằng sau tuổi trung niên, tướng mạo của một người sẽ bộc lộ rõ nhất những gì đã được hình thành và tôi luyện từ tính cách trong suốt cuộc đời họ.
Nhà thiết kế thời trang Coco Chanel cũng từng có một câu nói nổi tiếng rằng: “Khuôn mặt tuổi 20 do trời sinh, khuôn mặt tuổi 30 do cuộc sống khắc ghi, nhưng khuôn mặt tuổi 40 là do chính bạn lựa chọn”. Điều này càng khẳng định rằng, tướng mạo bên ngoài của chúng ta không chỉ là sản phẩm của di truyền mà còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ lối sống, trải nghiệm và đặc biệt là nội tâm.
Chính vì lẽ đó, có thể nói rằng “tâm” là nhân (nguyên nhân) của “tướng”, và “tướng” là quả (kết quả) của “tâm”. Mọi suy nghĩ, tâm tính của một người khi được gieo trồng đều sẽ dần biểu hiện ra qua tướng mạo bên ngoài. Điều này thể hiện rõ nhất qua “thần tướng”, tức là ánh mắt, âm thanh giọng nói, dáng vẻ đi đứng, nằm, ngồi của một người. Thông qua những yếu tố này, chúng ta có thể phần nào nhận biết được tâm lý và hành vi, từ đó có những phán đoán về vận hạn lâu dài của một đời người.
Tâm Sinh Tướng Theo Góc Nhìn Khoa Học
Không chỉ dừng lại ở các quan niệm trong Nhân Tướng Học, mối liên hệ giữa tâm tính và tướng mạo con người còn được nhiều nghiên cứu trong giới khoa học tự nhiên chứng minh. Nhiều bằng chứng đã cho thấy rằng, tướng mạo của con người theo thời gian sẽ có sự biến chuyển rõ rệt, tương ứng với tâm tính của người đó.
Các nhà tâm lý học cũng khẳng định rằng, khuôn mặt của mỗi người có thể ẩn chứa những bí mật sâu thẳm nhất, liên quan mật thiết đến nội tâm bên trong. Khuôn mặt không chỉ là một sản phẩm của sinh học, tức là chúng ta không thể tự thay đổi gen hay hormone một cách dễ dàng. Tuy nhiên, bằng cách chú trọng vào việc rèn luyện nhân cách, sống với lòng yêu thương, khoan dung, độ lượng, nhân từ, trung thực,… thì tất cả những điều tốt đẹp ấy sẽ tác động tích cực đến các cơ mặt, và từ đó phản chiếu lên khuôn mặt.
Tướng mạo của chúng ta, xét cho cùng, đều phụ thuộc vào ý niệm, hành vi và thái độ sống của bản thân trong suốt cuộc đời.
Ví dụ, người có tính tình hiền dịu, nhẹ nhàng thường sở hữu tướng mạo thanh tú và nét đẹp nhu hòa, thánh thiện. Người có tấm lòng khoan dung, từ ái, hay giúp đỡ người khác, phần lớn sẽ có ngũ quan đầy đặn, cân đối; sắc mặt hồng hào, tươi nhuận và toát lên vẻ đẹp phúc hậu, quý phái.
Điều này được lý giải là bởi khi con người hạnh phúc, suy nghĩ tích cực và làm việc thiện lương, trong lòng họ sẽ cảm thấy vui vẻ và dễ chịu. Năng lượng tích cực này giúp khí huyết lưu thông tốt hơn, mang lại sắc thái tươi sáng, da dẻ hồng hào và đầu óc thư thái. Người khác nhìn vào cũng dễ dàng có thiện cảm, tin tưởng và yêu quý. Cũng vì lẽ đó, những người sống thiện lương, toát ra phẩm chất cao nhã, đôn hậu thường nhận được sự giúp đỡ từ mọi người và có nhiều cơ hội phát triển lâu dài trong cuộc sống.
Ngược lại, đối với những người có tính tình thô bạo, nóng nảy, tham lam, tướng mạo của họ thường trở nên thô kệch và cục mịch, ánh mắt hung hãn, ngũ quan mất cân xứng. Người có lòng dạ hẹp hòi, ích kỷ, hay đố kỵ,… phần lớn sẽ có tướng mạo kém sắc, tam đình bất cân xứng, mắt hay láo liên, thiếu sự chín chắn.
Điều này xảy ra do những cảm xúc tiêu cực dẫn đến tình trạng căng thẳng, ức chế, làm khí huyết trong cơ thể kém đi. Từ đó, sắc mặt mất vẻ tươi sáng, trở nên u ám, nhợt nhạt, quầng mắt lờ đờ, ánh nhìn đảo điên. Những người như vậy thường khó chiếm được cảm tình của người xung quanh, khó được tin tưởng, thiếu hậu thuẫn và đường đời cũng vì thế mà khó khăn, trắc trở hơn.
3 Phương Pháp Đơn Giản Để Tu Sửa Tâm Tướng
Bẩm sinh một người có thể được sinh ra với dung nhan xinh đẹp, nhưng theo thời gian, khuôn mặt sẽ thay đổi tùy theo tâm tính. Nếu một người có vẻ ngoài xinh đẹp nhưng tâm tính không thiện lương, luôn so sánh, ghen ghét, đố kỵ với người khác, thì chắc chắn qua năm tháng, vẻ ngoài ấy sẽ ngày càng biến đổi xấu xí khó coi.
Vì vậy, để giữ được tướng mạo thanh tao, nho nhã và phúc hậu, chúng ta cần không ngừng học hỏi, rèn luyện và nuôi dưỡng hệ điều hành tâm thức của bản thân. Dưới đây là 3 phương pháp đơn giản để tu sửa nội tâm, từ đó cải đổi vận mệnh mà ai ai cũng nên thấu rõ và thực hành.
1. Biết Nghĩ Điều Thiện và Làm Điều Thiện
Để giữ tướng mạo luôn tươi trẻ và đôn hậu, điều đầu tiên và quan trọng nhất là duy trì một tâm hồn thiện lương, ngay cả khi chúng ta phải trải qua muôn vàn khó khăn và thử thách trong cuộc sống.
Bằng cách nuôi dưỡng tâm ý thiện lành, biết nghĩ cho người và cho vật, vẻ đẹp từ bi và sự nhã nhặn sẽ luôn tỏa ra từ diện mạo bên ngoài. Ngược lại, nếu ta nuôi dưỡng lòng căm hận và thù địch, thì khuôn mặt của chúng ta dần dần sẽ toát lên nét ác ý, tạo nên sự bất an vô hình cho người xung quanh khi tiếp xúc.
Vì vậy, hãy luôn hướng tới những giá trị thiện lành để học tập và thực hành. Đặc biệt, hãy biết cách mở rộng tấm lòng yêu thương, sống biết cho đi và nâng đỡ những người xung quanh mình. Bởi lẽ, sống mà chỉ biết nghĩ cho bản thân thì chẳng khác nào trở thành người toan tính, ích kỷ, như thế thì khó mà giữ được tâm ý thuần thiện và an nhiên.
2. Biết Cách Sinh Hoạt Điều Độ
Ăn đủ bữa, ngủ đủ giấc, tập thể dục, hòa mình với thiên nhiên, khí trời, hay thực hành thiền Vipassana thường xuyên cũng là những cách hiệu quả để tu dưỡng tâm tính thanh tịnh, tránh xa những năng lượng tiêu cực.
Trọng tâm ở đây là phải giữ được cho bản thân khỏe mạnh – tâm an – trí minh. Thân khỏe thì khí huyết lưu thông mới tốt, và thân phải khỏe thì tâm mới an. Có tâm an tịnh giúp chúng ta nhận diện được bản thân mọi lúc, không lo sợ, hoảng loạn, hay vướng mắc vào cảm xúc tiêu cực.
Trí tuệ cũng phải minh mẫn, tỉnh táo để nhận diện được vấn đề và giải quyết bằng lý trí. Nếu không, chúng ta sẽ dễ dàng rơi vào trạng thái bộc phát cảm xúc, thất thần, ngây dại. Ba yếu tố này bổ trợ cho nhau, tạo nên cái gốc để bồi dưỡng cho thần khí bên trong của bạn ổn định và hài hòa.
3. Sống Với Lòng Biết Ơn và Trân Trọng Hiện Tại
Biết ơn những gì mình đang có, biết trân trọng khoảnh khắc hiện tại và chính cuộc sống này là một trong những phương pháp hữu ích để tu sửa tâm tướng, nuôi dưỡng tâm trí an nhiên và tự tại.
Bởi lẽ bạn nên hiểu rằng, chuyện quá khứ không thể nào thay đổi, còn chuyện tương lai sẽ được quyết định bởi những gì mình nghĩ và mình làm trong hiện tại. Nếu cứ mãi vấn vương những sự việc không có hướng giải quyết, dần dần bạn sẽ trở nên căng thẳng, lo sợ, để rồi chất chứa trong mình biết bao phiền muộn, sầu bi. Vì vậy, không lo lắng tương lai, không hối tiếc quá khứ, sống hết mình và tập trung vào hiện tại sẽ giúp cuộc đời này thanh tịnh hơn bội phần.
Thực hành lòng biết ơn không nhất thiết phải là những việc vĩ đại hay lớn lao. Điều đơn giản nhất bạn có thể làm là nói lời cảm ơn tới những người xung quanh, từ chính tấm lòng của bạn.
Đó có thể là lời cảm ơn gửi đến cha mẹ vì đã luôn hỏi han, quan tâm và chăm sóc. Đó cũng có thể là lời cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp vì đã luôn đồng hành và nâng đỡ. Hoặc thậm chí, là một lời cảm ơn tới những bác bảo vệ, những nhân viên vệ sinh môi trường vì đã luôn âm thầm cống hiến cho xã hội. Chỉ một lời cảm ơn nhỏ thôi cũng sẽ giúp bạn truyền tải năng lượng tích cực đến với mọi người và khiến cuộc sống trở nên ấm áp, ý nghĩa hơn rất nhiều.
Lời Kết
Triết lý “Tướng do tâm sinh, tướng tùy tâm diệt” mang ý nghĩa sâu sắc, khẳng định mối liên hệ mật thiết giữa nội tâm và ngoại hình, giữa tâm tính và vận mệnh. Mấu chốt của việc thấu hiểu quy luật này chính là để mỗi chúng ta có cơ hội hiểu mình, sửa mình; hiểu người và nâng đỡ người. Việc sửa đổi bản thân, “cải vận” hoàn toàn có thể được điều chỉnh từ bên trong, thuận theo quy luật tự nhiên, quy luật Nhân – Quả. Khi chúng ta nuôi dưỡng một tâm hồn thiện lành, biết sống điều độ và trân trọng hiện tại, dòng chảy cuộc đời sẽ ngày càng thuận lợi và tươi đẹp hơn.